Trong bối cảnh toàn cầu, chiến lược bền vững đã trở thành ưu tiên của nhiều doanh nghiệp công nghệ. Thay vì xem các nỗ lực bền vững là chi phí, lãnh đạo ngày nay coi đây là khoản đầu tư cho tương lai, có thể mang lại lợi ích kinh tế trong trung và dài hạn. Thực tế, doanh nghiệp cần nhìn nhận phát triển bền vững là một khoản đầu tư đem lại lợi ích dài hạn thay vì gánh nặng chi phí. ROI (Return on Investment) trong chiến lược bền vững đo lường hiệu quả những đầu tư này, không chỉ xét lợi ích tài chính trước mắt mà còn bao gồm giá trị dài hạn về kinh tế, môi trường và xã hội. Điều này đặc biệt quan trọng trong ngành công nghệ cao (AI, dịch vụ CNTT…), nơi doanh nghiệp phải cân bằng tăng trưởng với trách nhiệm xã hội và môi trường.
Chiến lược bền vững và tầm quan trọng của ROI
Chiến lược bền vững được hiểu là định hướng phát triển doanh nghiệp theo cách giúp tăng trưởng lâu dài đồng thời bảo vệ môi trường và đóng góp cho cộng đồng. Trong lĩnh vực công nghệ, điều này gắn liền với các sáng kiến ESG – ví dụ như sử dụng năng lượng tái tạo, phát triển sản phẩm “xanh” và xây dựng văn hóa doanh nghiệp có trách nhiệm xã hội. ROI của chiến lược bền vững chính là thước đo mức độ những nỗ lực này đóng góp vào kết quả kinh doanh. Khác với ROI truyền thống thiên về lợi nhuận ngắn hạn, ROI bền vững có tầm nhìn dài hạn hơn. Chẳng hạn, một công ty giảm sử dụng nhựa không chỉ tiết kiệm chi phí về lâu dài, mà còn chiếm được niềm tin khách hàng và nâng cao hình ảnh thương hiệu – tạo ra giá trị bền vững vượt xa khoản tiết kiệm tài chính trực tiếp.
Quan tâm đến ROI của chiến lược bền vững ngày càng quan trọng trong việc thuyết phục các bên liên quan. Việc đo lường hiệu quả bền vững là cần thiết để doanh nghiệp chứng minh với nhà đầu tư và ban lãnh đạo rằng các sáng kiến bền vững góp phần vào thành công dài hạn. Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng dễ dàng đánh giá chính xác ROI này – khoảng 41% lãnh đạo thừa nhận công ty họ chưa đo lường tốt hiệu quả đầu tư bền vững. Thách thức nằm ở chỗ nhiều lợi ích của bền vững mang tính vô hình (như uy tín thương hiệu, sự gắn bó của nhân viên) khó định lượng bằng con số. Dù vậy, tập trung xác định ROI giúp doanh nghiệp củng cố niềm tin của cổ đông và ban giám đốc, đồng thời tích hợp các sáng kiến bền vững vào chiến lược kinh doanh cốt lõi.
Lợi ích kinh tế trung hạn của chiến lược bền vững
Trong trung hạn (2–5 năm), doanh nghiệp công nghệ có thể thấy rõ những lợi ích kinh tế cụ thể từ chiến lược bền vững. Trước hết, các sáng kiến bền vững giúp tối ưu hóa chi phí và nâng cao hiệu quả vận hành. Tiết kiệm năng lượng, giảm lãng phí không chỉ bảo vệ môi trường mà còn cắt giảm đáng kể chi phí hoạt động. Ví dụ, Google ứng dụng AI tối ưu làm mát trung tâm dữ liệu, giảm tới 40% năng lượng làm mát. Tương tự, tập đoàn dịch vụ CNTT Infosys cải tiến hiệu quả năng lượng suốt nhiều năm, giúp giảm 55% mức tiêu thụ điện bình quân đầu người và tiết kiệm 225 triệu USD chi phí điện năng. Như vậy, ROI trung hạn rất khả quan: đầu tư vào công nghệ và quy trình “xanh” mang lại những khoản tiết kiệm hiện hữu so với cách làm cũ.
Bên cạnh cắt giảm chi phí, chiến lược bền vững còn mang lại lợi thế cạnh tranh giúp tăng doanh thu trong trung hạn. Người tiêu dùng lẫn khách hàng doanh nghiệp ngày càng ưa chuộng các sản phẩm và đối tác kinh doanh có trách nhiệm với môi trường. Do đó, doanh nghiệp công nghệ thực hành bền vững dễ thu hút khách hàng hơn và mở rộng thị phần. Nhiều công ty ghi nhận các sáng kiến bền vững giúp cải thiện doanh số và uy tín thương hiệu; một khảo sát cho thấy hơn một nửa lãnh đạo doanh nghiệp xác nhận điều này. Như vậy, trong vài năm đầu, chiến lược bền vững có thể trực tiếp thúc đẩy kết quả kinh doanh thông qua chi phí thấp hơn và doanh thu cao hơn.
Lợi ích kinh tế dài hạn của chiến lược bền vững
Về dài hạn, lợi ích kinh tế của chiến lược bền vững càng rõ nét. Doanh nghiệp kiên trì theo đuổi mục tiêu bền vững thường xây dựng được thương hiệu uy tín và vị thế cạnh tranh bền vững. Khách hàng trung thành hơn, thương hiệu được định giá cao hơn và kết quả là doanh thu, lợi nhuận ổn định ở mức cao theo thời gian. Khoảng 85% nhà đầu tư tổ chức hiện cân nhắc yếu tố ESG khi ra quyết định, và các công ty có xếp hạng bền vững cao thường đạt hiệu suất tài chính vượt trội so với doanh nghiệp tụt hậu. Nghiên cứu trên 13.000 công ty đại chúng toàn cầu cho thấy nhóm dẫn đầu ESG có tỷ suất lợi nhuận cổ phiếu trung bình cao hơn đáng kể so với nhóm tụt hậu.
Bên cạnh lợi ích về thị trường và đầu tư, chiến lược bền vững còn giúp doanh nghiệp thu hút và giữ chân nhân tài, từ đó thúc đẩy đổi mới sáng tạo – lợi thế quan trọng trong dài hạn. Thế hệ lao động trẻ ngày nay đề cao trách nhiệm xã hội của nơi làm việc, và muốn gắn bó lâu dài với công ty có giá trị bền vững. Nghiên cứu cho thấy doanh nghiệp đi đầu về đa dạng và hòa nhập có kết quả kinh doanh vượt trội – doanh thu cao hơn ~28%, lợi nhuận cao hơn ~30%. Đội ngũ lãnh đạo đa dạng cũng giúp doanh nghiệp thu về doanh thu từ sản phẩm mới cao hơn 19% so với công ty kém đa dạng. Về lâu dài, sở hữu nguồn nhân lực chất lượng và văn hóa bền vững giúp doanh nghiệp công nghệ liên tục đổi mới, dẫn đầu xu hướng và tăng trưởng bền vững.
Xu hướng toàn cầu và bài học cho ngành AI, dịch vụ CNTT
Trên thị trường quốc tế, việc thực hiện chiến lược bền vững đã trở thành chuẩn mực mới. Hiện nay, gần như toàn bộ doanh nghiệp thuộc chỉ số S&P 500 công bố báo cáo bền vững hàng năm (98% vào năm 2022). Các tập đoàn công nghệ hàng đầu (Google, Microsoft, v.v.) đều đặt mục tiêu trung hòa carbon và chuyển sang năng lượng tái tạo, buộc cả chuỗi cung ứng ngành cũng phải “xanh hóa”.
Trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), vận hành các mô hình AI tiêu tốn rất nhiều điện năng. Vì vậy, các công ty AI đang hướng tới “AI xanh” – tối ưu thuật toán và hạ tầng để giảm tiêu thụ năng lượng. Thực tế, Google đã dùng AI DeepMind để tinh chỉnh làm mát, cắt giảm tới 40% điện năng tiêu thụ – minh chứng rõ rằng công nghệ có thể nâng cao ROI bền vững trong vận hành.
Đối với ngành dịch vụ CNTT và gia công phần mềm (IT Outsourcing), chiến lược bền vững đang trở thành yếu tố then chốt để cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Các công ty dịch vụ CNTT thường phục vụ khách hàng toàn cầu, và những khách hàng này ưu tiên đối tác có thành tích ESG tốt. Theo một khảo sát, 81% doanh nghiệp xem tiêu chí ESG là quan trọng hoặc rất quan trọng khi chọn nhà cung cấp. Do đó, nhà thầu CNTT muốn thắng hợp đồng lớn cần chứng minh được cam kết phát triển bền vững của mình. Chẳng hạn, Infosys đã trung hòa carbon và triển khai các sáng kiến “xanh”, giúp tiết kiệm hàng trăm triệu USD chi phí. Điều này mang lại lợi thế rõ rệt khi phục vụ khách hàng đòi hỏi tiêu chuẩn ESG cao. Ngược lại, doanh nghiệp phớt lờ bền vững có nguy cơ mất khách hàng vào tay đối thủ “xanh” hơn.
Doanh nghiệp công nghệ Việt Nam nên sớm xây dựng chiến lược bền vững để tối ưu chi phí, nâng cao thương hiệu và đáp ứng yêu cầu từ các thị trường xuất khẩu khó tính. Khi các nước phát triển áp dụng nhiều quy định khắt khe về phát thải và chuỗi cung ứng, chiến lược bền vững sẽ là tấm vé giúp doanh nghiệp nội địa tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Đo lường và tối ưu hóa ROI cho chiến lược bền vững
Để chiến lược bền vững phát huy hiệu quả kinh tế, doanh nghiệp cần chú trọng đo lường và tối ưu hóa ROI của các sáng kiến bền vững. Trước hết, doanh nghiệp cần đặt ra các chỉ số KPI cụ thể cho từng mục tiêu bền vững (ví dụ: tỷ lệ giảm phát thải CO₂, lượng điện năng tiết kiệm, tỷ lệ vật liệu tái chế…). Việc đo lường định kỳ giúp doanh nghiệp theo dõi sát tiến độ thực hiện. Chẳng hạn, Nestlé Việt Nam đo lường thường xuyên các chỉ số môi trường quan trọng; kết quả là công ty vừa giảm đáng kể phát thải và tiêu thụ tài nguyên, đồng thời giành được niềm tin của người tiêu dùng và cải thiện hiệu suất kinh doanh.
Tiếp theo, việc đánh giá ROI cần bao quát cả lợi ích hữu hình lẫn vô hình. Thực tế, không ít công ty chỉ tập trung lợi ích hữu hình mà bỏ qua các giá trị vô hình khi xét duyệt dự án bền vững. Doanh nghiệp cần tính đến cả những giá trị tiềm ẩn này (ví dụ: sự trung thành của khách hàng, gắn kết nhân viên) để phản ánh đúng hiệu quả chiến lược bền vững.
Cuối cùng, doanh nghiệp cần cải thiện liên tục dựa trên kết quả đo lường định kỳ. Nên nhân rộng những sáng kiến hiệu quả và điều chỉnh các chương trình chưa đạt kỳ vọng. Đồng thời, cần công bố minh bạch những kết quả đã đạt được – việc truyền thông chân thực sẽ củng cố uy tín thương hiệu và tạo niềm tin nơi khách hàng, cổ đông.
Tóm lại, chiến lược bền vững là xu thế tất yếu và là động lực tăng trưởng bền vững cho doanh nghiệp. Đầu tư vào phát triển bền vững mang lại ROI tích cực cả trung và dài hạn – từ tiết kiệm chi phí, nâng cao hiệu suất đến củng cố thương hiệu, thu hút nhân tài và tăng năng lực cạnh tranh. Doanh nghiệp sớm tích hợp bền vững sẽ gặt hái lợi ích kinh tế vượt trội và xây dựng vị thế vững chắc trên thị trường. Ngược lại, coi nhẹ bền vững có thể khiến doanh nghiệp bỏ lỡ cơ hội, gánh chi phí rủi ro cao và đánh mất niềm tin từ khách hàng, nhà đầu tư.
Đối với doanh nghiệp công nghệ, đặc biệt tại Việt Nam, bây giờ chính là thời điểm để triển khai chiến lược bền vững. Hãy coi các nỗ lực bền vững là khoản đầu tư cho tương lai – một khoản đầu tư sinh lời thể hiện qua sự tăng trưởng vững bền, thương hiệu uy tín và đóng góp tích cực cho cộng đồng.
Nguồn tham khảo: Nestlé Việt Nam; Harvard Law School – Corporate Governance Forum; AlphaSense; Tạp chí Kinh tế và Dự báo; Google DeepMind; Infosys; Thomson Reuters Institute; Capgemini (Sustainability Magazine); G&A Institute.
