GX (Green Transformation – chuyển đổi xanh) và DX (Digital Transformation – chuyển đổi số) đều là những xu hướng chuyển đổi chiến lược hàng đầu trong doanh nghiệp hiện đại. Tuy nhiên, hai khái niệm này khác nhau cơ bản về mục tiêu và phạm vi tác động. Đặc biệt tại Nhật Bản – nền kinh tế công nghệ tiên phong – cả GX và DX đang được chú trọng nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

Khái niệm cơ bản giữa GX và DX

Trước khi đi sâu vào so sánh GX và DX, chúng ta cần hiểu rõ bản chất của từng thuật ngữ.

Chuyển đổi số (DX) là gì?

DX là việc ứng dụng công nghệ số (AI, IoT, Big Data, Cloud…) vào mọi khía cạnh của doanh nghiệp. Mục tiêu của DX không chỉ là “số hóa” tài liệu mà là thay đổi toàn diện cách thức vận hành, mô hình kinh doanh và văn hóa tổ chức. DX giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình, nâng cao trải nghiệm khách hàng và tạo ra những giá trị mới đột phá.

Khái niệm DX lần đầu được nhắc đến vào năm 2004, nhưng tại Nhật Bản, DX chỉ thực sự bùng nổ từ khoảng năm 2018 khi Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp (METI) bắt đầu triển khai các chính sách thúc đẩy công cuộc chuyển đổi số. METI đã cảnh báo về “vách đá kỹ thuật số 2025” – nguy cơ các hệ thống công nghệ thông tin cũ kỹ, lạc hậu sẽ kìm hãm tăng trưởng. Báo cáo DX 2018 của METI ước tính nếu không chuyển đổi số kịp thời, Nhật Bản có thể chịu thiệt hại kinh tế lên tới 12 nghìn tỷ Yên mỗi năm sau 2025 do các hệ thống cũ gây ra. Điều này chính là hồi chuông cảnh tỉnh các doanh nghiệp về tính cấp bách của DX.

Chuyển đổi số xanh (GX) là gì?

GX (Green Transformation) – Chuyển đổi xanh GX là quá trình chuyển đổi nền kinh tế và xã hội hướng tới mục tiêu giảm thiểu phát thải khí nhà kính, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Đối với doanh nghiệp, GX bao gồm việc chuyển đổi năng lượng (từ nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng tái tạo), áp dụng kinh tế tuần hoàn và tuân thủ các tiêu chuẩn ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị).

Mục tiêu trọng tâm của GX là giảm phát thải khí nhà kính, ứng phó với biến đổi khí hậu nhưng vẫn duy trì tăng trưởng kinh tế. Theo định nghĩa của tổ chức GR Japan, chuyển đổi xanh ám chỉ sự tái cấu trúc toàn diện hệ thống kinh tế và công nghiệp – từ chỗ phụ thuộc năng lượng hóa thạch sang cấu trúc thúc đẩy bởi năng lượng sạch – nhằm đạt tăng trưởng thông qua giảm thiểu phát thải.

Tại Nhật Bản, GX được xem là “chìa khóa” để vừa đạt các mục tiêu khí hậu đầy tham vọng, vừa nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Chính phủ Nhật đã cam kết cắt giảm 46% lượng phát thải nhà kính vào năm 2030 (so với mức 2013) và đạt trung hòa carbon vào năm 2050. Để thực hiện mục tiêu này, Nhật Bản xây dựng chiến lược GX quy mô lớn với khoản đầu tư công-tư ước tính lên tới 150 nghìn tỷ Yên (tương đương ~1 nghìn tỷ USD) trong vòng một thập kỷ. Chiến lược GX bao gồm lộ trình cải tổ chính sách năng lượng, công nghiệp, triển khai công nghệ carbon thấp và thị trường mua bán tín chỉ carbon.

Năm 2022, chính phủ thành lập Liên minh GX (GX League) – mạng lưới quy tụ các doanh nghiệp tiên phong cam kết cắt giảm phát thải. Tính đến 2023, GX League đã thu hút hơn 550 công ty Nhật Bản, chiếm 40% tổng lượng phát thải quốc gia, cùng cam kết lộ trình giảm phát thải đến 2030 và đạt trung hòa carbon năm 2050.

Sự khác biệt giữa GX và DX

Khi đặt GX và DX cạnh nhau, chúng ta thấy GX và DX đều là những quá trình “chuyển đổi” (Transformation) mang tính chiến lược, đòi hỏi sự thay đổi từ tư duy lãnh đạo đến quy trình thực thi.

Về mục tiêu cốt lõi

Sự khác biệt lớn nhất giữa GX và DX nằm ở đích đến. Mục tiêu của DX tập trung vào hiệu quả kinh tế, tốc độ xử lý, năng suất lao động và lợi thế cạnh tranh trên thị trường số. Ngược lại, mục tiêu của GX tập trung vào trách nhiệm môi trường, giảm Carbon Footprint (dấu chân carbon) và đảm bảo sự tồn tại lâu dài của doanh nghiệp trong một thế giới khan hiếm tài nguyên. Nói cách khác, khi so sánh GX và DX, DX thiên về “tăng trưởng” (Growth) còn GX thiên về “bền vững” (Sustainability).

Phạm vi tác động  

DX chủ yếu tác động lên hệ thống vận hành và quy trình làm việc – ví dụ như số hóa quy trình, ứng dụng phần mềm quản trị, phân tích dữ liệu lớn để ra quyết định. GX lại ảnh hưởng đến chuỗi giá trị và mô hình sản xuất kinh doanh – từ việc cải tiến năng lượng sử dụng (chuyển sang năng lượng tái tạo, cải thiện hiệu suất tiêu thụ điện), điều chỉnh quy trình sản xuất (giảm rác thải, tuần hoàn tài nguyên) cho đến thiết kế sản phẩm theo hướng thân thiện môi trường. Nói cách khác, DX biến đổi “số” trong vận hành, còn GX biến đổi “xanh” trong chiến lược và mô hình kinh doanh.

Động lực thúc đẩy

Động lực thúc đẩy GX và DX cũng khác nhau. Động lực của DX thường đến từ áp lực cạnh tranh thị trường, nhu cầu khách hàng thay đổi và sự bùng nổ công nghệ. Trong khi đó, động lực của GX đến từ áp lực pháp lý (luật bảo vệ môi trường), cam kết quốc tế (Net Zero) và yêu cầu khắt khe từ nhà đầu tư về ESG.

Tuy nhiên, hiện nay áp lực thực hiện cả GX và DX đang hòa làm một khi người tiêu dùng ngày càng ưu tiên các thương hiệu “xanh” và “thông minh”.

Lợi ích đem lại

DX giúp doanh nghiệp tăng năng suất và doanh thu, giảm chi phí vận hành nhờ tự động hóa, đồng thời tạo ra sản phẩm, dịch vụ thông minh hơn (ví dụ ứng dụng di động, nền tảng thương mại điện tử) để nâng cao trải nghiệm khách hàng. GX mang lại lợi ích về tiết kiệm năng lượng và chi phí dài hạn (nhờ sử dụng hiệu quả tài nguyên), tăng cường hình ảnh thương hiệu xanh trong mắt người tiêu dùng, và giúp doanh nghiệp tuân thủ các quy định môi trường khắt khe (tránh bị phạt hoặc đánh mất cơ hội thị trường do không đáp ứng tiêu chuẩn phát thải).

Thách thức triển khai

DX đòi hỏi thay đổi về hạ tầng công nghệ thông tin, văn hóa doanh nghiệp và kỹ năng nhân sự. Nhiều doanh nghiệp Nhật gặp khó khăn với DX do hệ thống cũ phức tạp, thiếu nhân lực công nghệ và tư duy ngại thay đổi. Thống kê cho thấy chỉ khoảng 10% số công ty niêm yết ở Nhật tham gia các chương trình DX của chính phủ (như đạt chứng nhận DX hoặc nằm trong GX League), phản ánh phần lớn doanh nghiệp vẫn đang loay hoay trong hành trình chuyển đổi số. Ngược lại, GX thách thức không kém vì đòi hỏi đầu tư lớn vào công nghệ mới (năng lượng tái tạo, dây chuyền sản xuất xanh), thời gian hoàn vốn dài và sự phối hợp đồng bộ toàn chuỗi cung ứng. Nhiều công ty cần hỗ trợ từ chính phủ (về tài chính, chính sách) để dám mạnh dạn đầu tư vào các giải pháp giảm phát thải.

Mối quan hệ giữa GX và DX: Xu hướng “Chuyển đổi kép”

DX hướng đến chuyển đổi số hóa, còn GX hướng đến chuyển đổi bền vững về môi trường. DX chủ yếu giải quyết “làm thế nào để doanh nghiệp vận hành hiệu quả hơn nhờ công nghệ”, còn GX trảc biệt như vậy, hai xu hướng này không loại lời “làm thế nào để doanh nghiệp phát triển mà ít tác động xấu tới hành tinh”. Dù khá trừ nhau mà có mối liên hệ chặt chẽ và bổ trợ lẫn nhau.

Tại Nhật Bản, tư duy mới nổi lên là “DX để thực hiện GX” và “GX để thúc đẩy DX”. Doanh nghiệp cần ứng dụng công nghệ số (DX) thì mới quản trị và giảm phát thải hiệu quả (thực hiện GX thành công); đồng thời, việc chuyển đổi sang năng lượng xanh, hạ tầng xanh (GX) sẽ tạo nền tảng bền vững cho quá trình số hóa mạnh mẽ (DX).

Chính phủ Nhật đã nhấn mạnh sự gắn kết này trong nhiều văn bản. Chẳng hạn, lộ trình GX của Nhật đề cập việc ứng dụng nền tảng số để đo lường và công khai dữ liệu phát thải CO₂ trong nền kinh tế số, coi đó là một hoạt động phải thúc đẩy. Ngược lại, Sách trắng CNTT-TT Nhật Bản 2022 cảnh báo nếu DX tiếp tục mở rộng mà không song hành cùng GX, nhu cầu điện cho trung tâm dữ liệu và mạng viễn thông có thể tăng gấp 550 lần so với năm 2018 – mức tiêu thụ năng lượng khổng lồ khó chấp nhận trong bối cảnh cần giảm phát thải.

Do đó, DX và GX phải tiến hành đồng thời để đảm bảo quá trình chuyển đổi số không làm trầm trọng thêm vấn đề môi trường, và quá trình chuyển đổi xanh được hỗ trợ bởi công nghệ số tiên tiến. Thực tế hiện nay, các công ty Nhật vẫn chưa khai thác hết tiềm năng kết hợp này: chỉ khoảng 3,5% doanh nghiệp niêm yết đang triển khai đồng thời cả DX và GX một cách tích cực. Điều này cho thấy còn rất nhiều cơ hội để doanh nghiệp tích hợp hai xu hướng, hướng tới mô hình “doanh nghiệp số bền vững” trong tương lai. Những doanh nghiệp tiên phong kết hợp hài hòa GX và DX chắc chắn sẽ nắm lợi thế cạnh tranh dài hạn, vừa vận hành hiệu quả nhờ số hóa, vừa phát triển bền vững nhờ xanh hóa.

Xu hướng GX và DX trong doanh nghiệp công nghệ thông tin Nhật Bản

Tại Nhật Bản, chuyển đổi số (DX) đang là yêu cầu sống còn đối với nhiều doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ thông tin. Tuy nhiên, bức tranh DX ở quốc gia này mang những nét đặc thù: vừa có sức ép lớn, vừa tồn tại nhiều lực cản cần vượt qua.

Về sức ép, như đã đề cập, “vách đá kỹ thuật số 2025” là hồi chuông cảnh báo mạnh mẽ. Ngay từ năm 2018, METI đã công bố nguy cơ này và thúc giục doanh nghiệp nhanh chóng hiện đại hóa hệ thống CNTT nếu không muốn tụt hậu. Về lực cản, văn hóa kinh doanh truyền thống và hệ thống công nghệ lỗi thời là những rào cản lớn cho DX tại Nhật. Nhiều doanh nghiệp Nhật Bản vẫn vận hành trên các hệ thống cũ (mainframe, ngôn ngữ COBOL) và quy trình nhiều giấy tờ.

Song song với DX, chuyển đổi xanh (GX) cũng đang trở thành xu hướng chiến lược trong ngành công nghệ thông tin tại Nhật Bản. Chính phủ và doanh nghiệp Nhật đều nhận ra rằng chuyển đổi số cần đi đôi với chuyển đổi xanh để hướng tới một nền kinh tế số bền vững. Chủ trương này được nhấn mạnh trong Bộ chỉ số Quản trị số 2.0 (Digital Governance Code 2022), khi chính phủ kêu gọi các công ty thúc đẩy đồng thời DX và GX trong chiến lược phát triển.

Trong lĩnh vực công nghệ, các xu hướng GX nổi bật gồm có trung tâm dữ liệu xanh, lập trình xanh và AIoT tiết kiệm năng lượng. Các trung tâm dữ liệu thế hệ mới ở Nhật Bản đang chuyển sang dùng 100% năng lượng tái tạo, ứng dụng hệ thống làm mát hiệu quả và tận dụng AI để tối ưu sử dụng điện.

Về phần mềm, phong trào “green coding” (lập trình xanh) khuyến khích lập trình viên viết mã tối ưu, tiêu tốn ít tài nguyên xử lý nhất có thể, qua đó giảm điện năng tiêu thụ của thiết bị và giảm phát thải gián tiếp từ ngành công nghệ. Các giải pháp AIoT (AI of Things) cũng được triển khai trong tòa nhà thông minh, nhà máy thông minh để tự động điều chỉnh ánh sáng, nhiệt độ, tắt máy móc khi không dùng…, giúp tiết kiệm năng lượng đáng kể. Nhờ DX, doanh nghiệp có thể đo lường và theo dõi dấu chân carbon (carbon footprint) chi tiết hơn – ví dụ, sử dụng phần mềm quản lý ESG tích hợp trong hệ thống ERP để tính toán lượng khí thải và tạo báo cáo theo chuẩn quốc tế.

Đặc biệt, một xu hướng quan trọng là sự kết hợp GX và DX trong chiến lược kinh doanh của các công ty CNTT Nhật Bản. Một minh họa điển hình là công ty SCSK (thuộc Tập đoàn Sumitomo). SCSK đã thành lập hẳn Ban kinh doanh GX vào năm 2023 và đề ra khẩu hiệu “GX x DX” – tận dụng sức mạnh công nghệ số để hỗ trợ khách hàng quản trị phát thải carbon hiệu quả hơn. Công ty tập trung vào giải pháp cho khối doanh nghiệp vừa và nhỏ, cung cấp nền tảng đám mây giúp các công ty tính toán và giảm phát thải trong chuỗi cung ứng.

Theo báo cáo của SCSK, nhờ ứng dụng nền tảng số, họ có thể tự động hóa việc đo lường khí thải từ dữ liệu kế toán của doanh nghiệp nhỏ và vừa, giảm đáng kể khối lượng công việc tính toán thủ công. SCSK cũng xây dựng sàn giao dịch chứng chỉ năng lượng tái tạo trực tuyến (EneTrack) và dịch vụ quản lý năng lượng thông minh cho tòa nhà (ZEBiT) để thúc đẩy GX trong nhiều lĩnh vực. Trường hợp của SCSK cho thấy các công ty CNTT Nhật không chỉ tự xanh hóa hoạt động của mình, mà còn tích cực đổi mới sáng tạo sản phẩm dịch vụ số nhằm “đón đầu” nhu cầu chuyển đổi xanh của khách hàng.

Nhìn chung, xu hướng GX trong ngành công nghệ tại Nhật đang lên ngôi mạnh mẽ, được hậu thuẫn bởi cả chính phủ lẫn khu vực tư nhân. Nhật Bản đã sẵn sàng đầu tư khổng lồ (150 nghìn tỷ Yên trong 10 năm) vào các sáng kiến GX, tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp công nghệ phát triển sản phẩm, dịch vụ “xanh”. Kết quả là thị trường công nghệ xanh (Green Tech) tại Nhật đang sôi động: từ các giải pháp smart city, smart grid (đô thị thông minh, lưới điện thông minh) quy mô lớn cho đến những ứng dụng phần mềm xanh chuyên biệt. Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để doanh nghiệp CNTT khẳng định vai trò “nhạc trưởng” trong công cuộc chuyển đổi xanh – số song hành.

DTS Software Vietnam: Đồng hành cùng doanh nghiệp trong chuyển đổi số và chuyển đổi xanh GX và DX

Trước làn sóng GX và DX đang diễn ra mạnh mẽ, DTS Software Vietnam – thành viên của tập đoàn DTS Corporation Nhật Bản, tự hào là đối tác đồng hành đáng tin cậy giúp các doanh nghiệp thực hiện thành công cả hai mục tiêu chuyển đổi này.

Với lợi thế am hiểu thị trường Nhật Bản và Việt Nam, DTS Software Vietnam cung cấp các giải pháp công nghệ tiên tiến giúp giải quyết bài toán khó của GX và DX:

• Giải pháp No-code/Low-code: Đây là chìa khóa để tăng tốc GX và DX. Nền tảng No-code/Low-code của DTSVN giúp doanh nghiệp xây dựng các ứng dụng chuyển đổi số cực nhanh với chi phí thấp, giảm thiểu gánh nặng tài nguyên lập trình. Đồng thời, các ứng dụng này giúp số hóa quy trình giấy tờ, giảm thiểu rác thải văn phòng, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu GX. Việc triển khai nhanh chóng các hệ thống quản lý nội bộ nhờ Low-code chính là ví dụ điển hình cho sự kết hợp hiệu quả giữa GX và DX.

• Tư vấn giải pháp ESG & SDGs: Thừa hưởng triết lý phát triển bền vững từ tập đoàn mẹ, DTS Software Vietnam không chỉ cung cấp công cụ IT mà còn tư vấn cách thức tích hợp các tiêu chuẩn ESG vào hệ thống quản trị. Chúng tôi hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng hạ tầng dữ liệu minh bạch, làm tiền đề vững chắc cho cả lộ trình GX và DX.

• Tối ưu hóa quy trình vận hành: Thông qua các dịch vụ BPO và ITO chất lượng cao, DTSVN giúp khách hàng tinh gọn bộ máy, giảm lãng phí tài nguyên và năng lượng, hiện thực hóa cam kết về GX và DX trong từng khâu vận hành nhỏ nhất.

Sự kết hợp giữa năng lực công nghệ Nhật Bản và nguồn nhân lực chất lượng cao tại Việt Nam cho phép DTSVN mang đến những giải pháp GX và DX tối ưu nhất, giúp doanh nghiệp không chỉ “nhanh hơn” nhờ DX mà còn “xanh hơn” nhờ GX.

Trong bối cảnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang trở thành xu hướng tất yếu, DTS Software Vietnam cam kết sát cánh cùng doanh nghiệp để biến thách thức thành cơ hội. GX và DX không còn là hai hành trình riêng lẻ, mà là con đường song song hướng tới tương lai phát triển bền vững và thịnh vượng. Với sự hỗ trợ của DTS, doanh nghiệp có thể tự tin tiến bước trên con đường chuyển đổi kép GX-DX, tối đa hóa giá trị và lợi thế cạnh tranh trong kỷ nguyên số hóa xanh hóa hiện nay.